Hà Trần giữa điên và tỉnh

Gọi Hà Trần là một nữ danh ca hát “tình ca qua thế kỷ” cũng được, nhưng nghe Hà hát tình ca tôi có cảm giác cô bị “nhạt mồm nhạt miệng”.

Một người có thái độ sống quyết liệt, mạnh mẽ và đầy khiêu khích, luôn loay hoay “chẻ cọng tóc làm tư” để tìm kiếm tận lõi bản chất của mọi thứ va vào mình, âm nhạc của Hà vốn không ngọt ngào mà để kích hoạt một điều gì đó không yên ổn và bất toại trong chính con người nghệ sĩ đơn độc của cô. Năm 2002, Hà Trần có Nhật thực, 2006 có Đối thoại 06 – hai đĩa nhạc ấy xứng đáng là những dự án mở đường và áp đặt xu hướng trong dòng chảy của nhạc Việt ở thập niên đầu của thế kỷ XXI.

Sau đó, cô vẫn ra đĩa, những dự án kiểu ngọt ngào (nhưng chẳng đúng mấy là mình). Cho tới tận tháng 1/2016 mới có bản nguyên, như Hà tự thú: “Bạn có thể không thích, nhưng không thể phủ nhận. Bản nguyên – Inside out – đã bóc ra hết lớp mang bên ngoài, phơi bày trọn vẹn tâm thế khác biệt của những người nghệ sĩ, chỉ còn lại một vẻ đẹp khốc liệt và mong manh.”

"Thực tế, tôi là người cực điên và cực tỉnh"

“Thực tế, tôi là người cực điên và cực tỉnh”

* Khi mới bắt tay vào làm Bản nguyên, liệu cảm giác của chị có phải là trả nợ cho một điều áy náy? Chẳng gì Nghĩa Đỗ và Hoàng Quân cũng đã đợi chị đến tận tám năm, với sự nhất tâm rất hiếm hoi ở thời buổi ai cũng sốt ruột nóng vội để nổi tiếng. Điều gì ở hai cậu trai này đủ thuyết phục chị, khi cả giai điệu và ca từ đều chưa đủ độ chín?

– Những điều hai tác giả trẻ ấy mong muốn là một ảo ảnh, và họ chưa biết làm thế nào để đi đến nó, thì tôi là người có thể làm ảo ảnh ấy trở thành hiện thực. Nghĩa và Quân là người viết tay ngang, vừa viết, các bạn ấy vừa xin ý kiến các nghệ sĩ khác. Có người thấy đặc biệt, có người thích, có người không có cảm giác gì… Với nhạc của Nghĩa, tôi nhận lời vì thấy hợp với mình, nhưng thời điểm gật đầu thì cũng chưa biết sẽ làm thế nào.

Tôi “ép” hai cậu ấy đợi tám năm vì muốn thử thách xem Nghĩa và Quân có đủ kiên nhẫn để tin tưởng và chờ đợi tôi không; và quan trọng hơn, lắng nghe xem tôi có thật lòng thích thứ âm nhạc này không, sau khi bỏ qua hết cảm tính liệu nó có giá trị gì thật sự? Và sau tám năm, tôi vẫn không thấy nó lỗi mốt, gần một thập kỷ vẫn tươi màu như thế, tôi nghĩ đủ xứng đáng để mình bắt tay vào làm cẩn thận.

* Cơ hội vàng thường không dễ đến với chúng ta nhiều lần trong đời. Chị có tin một cơ hội Nhật thực lần 2 – dấu mốc đặc biệt trong sự nghiệp âm nhạc của mình, đang có thể trở lại với Bản nguyên?

– Dự án Nhật thực tôi bắt đầu với linh cảm, và quyết liệt đi đến tận cùng linh cảm đó, đốt hết năng lượng cho nó. Còn tin ư? Tôi không có niềm tin gì để biết liệu mình có thành công không. Tôi chỉ có linh cảm, và năng lượng nuôi dưỡng trong từng ấy năm để nó nổ ra như một khẩu thần công, nếu nó đủ mạnh. Còn nó yếu, cũng chỉ có thể le lói thôi.

Nhưng với một nghệ sĩ, khi trong lòng mình le lói cựa quậy một điều gì, thì mình phải cố gắng để nó được nuôi dưỡng và có ngày bung ra. Được gì thì tốt, không được cũng chẳng sao – mình đã được giải phóng sự điên rồ của chính mình.

Bản nguyên không dằn vặt như Nhật thực, nó có thể dễ nghe và dễ tiếp cận với công chúng trẻ. Nhật thực đúng với tuổi trẻ của tôi, dù việc dừng lại giữa chừng một dự án đang thênh thang là điều khiến nhiều người tiếc. Nhưng tôi đã bị tổn thương, nên chỉ có Nhật thực 1 là một quyết định đúng của định mệnh, và vừ a vặn với tôi. Vì đi tiếp, biết đâu lại chán chường…

* Ngòi kích nổ của Hà Trần chính là cảm giác không yên ổn luôn thường trực, tôi có cảm giác như thế về chị. Cái sự “bứt rứt” ấy nó tồn tại trong chị như thế nào?

– Đó là sự bứt rứt của người phải sống với trách nhiệm bình thường, phải sống hạnh phúc theo cách thông thường và trọn vẹn. Trong khi đó, con người nghệ sĩ trong tôi lại luôn có thiên hướng vứt bỏ mọi thứ để đâm đầu vào con đường chông chênh, bất an của việc sáng tạo. Hai nửa đầy mâu thuẫn đó luôn tồn tại, và tôi phải sống cùng nó.

* Hà điên. Và Hà tỉnh. Nói về chị thế nào cũng đúng, hay thế nào cũng sai? Chị hầu như chẳng có tì vết gì. Để thoát các bẫy scandal giăng chi chít trong showbiz, hẳn phải là người quá đỗi khôn ngoan?

– Thực tế, tôi là người cực điên và cực tỉnh. Người ta không biết thực sự là tôi tỉnh hay điên, hay tôi giả vờ điên – tỉnh. Quà tặng của tạo hóa cho tôi không phải là sự xuất sắc mà là khả năng đứng giữa hai thái cực đối lập.

Những lúc thăng hoa, điên nhất trên sân khấu, tôi vẫn luôn kiểm soát được hành vi của mình để dẫn dắt khán giả và người đồng hành, để họ bước chân vào một thế giới vừa mê hoặc vừa không có gì quá lố. Con đường của tôi không lập trình tính toán trước được. Nếu bảo tôi dạy truyền cho đàn em thì tôi không biết bắt đầu từ đâu. Tôi không thể bảo người khác làm như mình được, khi những việc tôi làm hầu hết là phản xạ ngẫu nhiên.

Còn khôn ư? Chẳng có ai khôn cả. Người khôn nhất vẫn có lúc dại. Tôi không trúng “phốt” gì, thì cái đó là văn hóa đấy. Văn hóa sống thì không ai dạy cho nhau hay cố được, vì nó là nguồn gốc, sự thu nạp của mỗi cá nhân.

* Trong vòng ba năm trở lại đây, rõ ràng “người đi xa” Hà Trần đã quay trở về khu vực công chúng trong nước. Cái tên chưa bao giờ nguội, luôn là người tiên phong dù đã “đi vắng theo chồng” đến 12 năm. Chị rất biết chỗ của mình, đúng không?

– Thường tôi là người thổi lửa cho người khác. Nhưng những khi mình yếu đuối, nguội lạnh thì không ai tiếp lửa được cho mình. Đó là những thời gian tôi không có dự án mới để xuất hiện. May mắn là rồi vẫn có những đồng sự, bạn bè để thúc đẩy mình, tạo cơ hội cho mình, rủ rê mình làm việc. Như Đỗ Bảo với Cánh cung 3, ở thời điểm đó tôi chưa sẵn sàng với bất cứ dự án nào, và Bảo đã nhen lại lửa để tôi hứng khởi quay lại.

Đến Bản nguyên, người có công khởi động là nhạc sĩ Quốc Trung, anh ấy đặt hàng cho Monsoon Festival 2014. Và tôi phải có nhiệm vụ không làm anh Quốc Trung thất vọng, đó là cú hích để Bản nguyên thoát khỏi lời “hứa lèo”, trở thành một dự án âm nhạc bằng xương bằng thịt.

* Những dự án kiểu Cánh cung hay Bản nguyên sẽ đem lại hưng phấn cho chị nhiều hơn?

– Sự hưng phấn tùy thuộc từng thời điểm. Tôi là người đi trên dây cáp, chông chênh giữa hai thái cực an toàn và mạo hiểm. Dự án với Đỗ Bảo rất ít rủi ro, vì Bảo đã có thương hiệu quá tốt và bản thân với kinh nghiệm của một nhà sản xuất lão luyện, Bảo có ăng-ten đo được phản ứng của công chúng. Thực ra thì Đỗ Bảo chưa được khai thác hết đâu. Tình ca là thương hiệu của Bảo, nhưng Bảo còn những góc khác rất phá cách và có giá trị sáng tạo. Bảo và tôi vẫn còn là ẩn số, bạn tin không?

Còn tự làm thì tính rủi ro cao, nhưng trong dự án cá nhân có cái hay là tôi không phải kìm mình, rất tự do. Nó rất thích, đồng thời rất mệt. Những lúc yếu đuối mình không đủ sức chịu được cảm giác ấy đâu. Mà bạn biết đấy, không phải lúc nào chúng ta cũng sẵn sàng để chịu được rủi ro.

* Khi giới thiệu một tên tuổi mới, tác giả ấy có cơ hội được tên tuổi của chị bảo đảm và mở ra những cánh cửa rộng. Còn chị, liệu có cơ hội gì?

– Cơ hội về âm nhạc. Bản nguyên cho một sản phẩm có bản sắc rất rõ ràng. Những bài hát này, nói thẳng ra – nó thuộc về tôi. Với người non như Nghĩa và Quân, thì cần một người rất nhiều trải nghiệm để thổi vào đó những giá trị ổn định. Như Nhật thực, tôi hát hơn 10 năm rồi, đã ai hát lại ngang ngửa được đâu? Tôi thích những dự án dành riêng cho mình như thế.

* Chị hay “thôn tính” người khác?

– Tôi có cái may là nhiều nhạc sĩ viết cho mình, như Đỗ Bảo, Trần Tiến… Tôi nghĩ khi đặt bút viết, họ không nghĩ đến tôi đâu nhưng bị ám đến mức khi viết xong bài hát ấy phải đặt vào mồm tôi mới hợp. Việc thôn tính nhau trong âm nhạc phụ thuộc vào sức mạnh và bản năng của người nghệ sĩ. Đưa tính toán vào nghệ thuật sẽ không bao giờ có sức thuyết phục. Nghệ thuật phải trong lành, có tâm hướng thiện.

Tôi thấy chị Thanh Lam làm được điều ấy, những bài chị Lam đã hát, không ai hát lại được. Độ phủ sóng của chị lên tác phẩm rất lớn. Tôi không dám hát lại những bài của Thanh Lam, nhất là những bài nhạc sĩ viết riêng cho chị Lam thì đừng dại mà hát lại.

* “Hát để không ai hát lại ngang ngửa được”- có bao giờ điều đó là mục đích khi chị chọn giải pháp cho các sản phẩm âm nhạc mình thực hiện?

– Nếu đặt ra từ đầu như thế là thua ngay, vì nó đầy toan tính. Bắt đầu với sự trong sáng hoàn toàn luôn là giải pháp tốt nhất. Khi làm, tôi chỉ nghĩ một cách rất chủ quan, “đây là đáp án tốt nhất cho bài toán này”.

Nguồn Phụ Nữ Online