Hà Trần giữa điên và tỉnh

Gọi Hà Trần là một nữ danh ca hát “tình ca qua thế kỷ” cũng được, nhưng nghe Hà hát tình ca tôi có cảm giác cô bị “nhạt mồm nhạt miệng”.

Những lúc thăng hoa, điên nhất trên sân khấu, tôi vẫn luôn kiểm soát được hành vi của mình để dẫn dắt khán giả và người đồng hành, để họ bước chân vào một thế giới vừa mê hoặc vừa không có gì quá lố. Con đường của tôi không lập trình tính toán trước được. Nếu bảo tôi dạy truyền cho đàn em thì tôi không biết bắt đầu từ đâu. Tôi không thể bảo người khác làm như mình được, khi những việc tôi làm hầu hết là phản xạ ngẫu nhiên.

Còn khôn ư? Chẳng có ai khôn cả. Người khôn nhất vẫn có lúc dại. Tôi không trúng “phốt” gì, thì cái đó là văn hóa đấy. Văn hóa sống thì không ai dạy cho nhau hay cố được, vì nó là nguồn gốc, sự thu nạp của mỗi cá nhân.

* Trong vòng ba năm trở lại đây, rõ ràng “người đi xa” Hà Trần đã quay trở về khu vực công chúng trong nước. Cái tên chưa bao giờ nguội, luôn là người tiên phong dù đã “đi vắng theo chồng” đến 12 năm. Chị rất biết chỗ của mình, đúng không?

– Thường tôi là người thổi lửa cho người khác. Nhưng những khi mình yếu đuối, nguội lạnh thì không ai tiếp lửa được cho mình. Đó là những thời gian tôi không có dự án mới để xuất hiện. May mắn là rồi vẫn có những đồng sự, bạn bè để thúc đẩy mình, tạo cơ hội cho mình, rủ rê mình làm việc. Như Đỗ Bảo với Cánh cung 3, ở thời điểm đó tôi chưa sẵn sàng với bất cứ dự án nào, và Bảo đã nhen lại lửa để tôi hứng khởi quay lại.

Đến Bản nguyên, người có công khởi động là nhạc sĩ Quốc Trung, anh ấy đặt hàng cho Monsoon Festival 2014. Và tôi phải có nhiệm vụ không làm anh Quốc Trung thất vọng, đó là cú hích để Bản nguyên thoát khỏi lời “hứa lèo”, trở thành một dự án âm nhạc bằng xương bằng thịt.

* Những dự án kiểu Cánh cung hay Bản nguyên sẽ đem lại hưng phấn cho chị nhiều hơn?

– Sự hưng phấn tùy thuộc từng thời điểm. Tôi là người đi trên dây cáp, chông chênh giữa hai thái cực an toàn và mạo hiểm. Dự án với Đỗ Bảo rất ít rủi ro, vì Bảo đã có thương hiệu quá tốt và bản thân với kinh nghiệm của một nhà sản xuất lão luyện, Bảo có ăng-ten đo được phản ứng của công chúng. Thực ra thì Đỗ Bảo chưa được khai thác hết đâu. Tình ca là thương hiệu của Bảo, nhưng Bảo còn những góc khác rất phá cách và có giá trị sáng tạo. Bảo và tôi vẫn còn là ẩn số, bạn tin không?

Còn tự làm thì tính rủi ro cao, nhưng trong dự án cá nhân có cái hay là tôi không phải kìm mình, rất tự do. Nó rất thích, đồng thời rất mệt. Những lúc yếu đuối mình không đủ sức chịu được cảm giác ấy đâu. Mà bạn biết đấy, không phải lúc nào chúng ta cũng sẵn sàng để chịu được rủi ro.

* Khi giới thiệu một tên tuổi mới, tác giả ấy có cơ hội được tên tuổi của chị bảo đảm và mở ra những cánh cửa rộng. Còn chị, liệu có cơ hội gì?

– Cơ hội về âm nhạc. Bản nguyên cho một sản phẩm có bản sắc rất rõ ràng. Những bài hát này, nói thẳng ra – nó thuộc về tôi. Với người non như Nghĩa và Quân, thì cần một người rất nhiều trải nghiệm để thổi vào đó những giá trị ổn định. Như Nhật thực, tôi hát hơn 10 năm rồi, đã ai hát lại ngang ngửa được đâu? Tôi thích những dự án dành riêng cho mình như thế.

* Chị hay “thôn tính” người khác?

– Tôi có cái may là nhiều nhạc sĩ viết cho mình, như Đỗ Bảo, Trần Tiến… Tôi nghĩ khi đặt bút viết, họ không nghĩ đến tôi đâu nhưng bị ám đến mức khi viết xong bài hát ấy phải đặt vào mồm tôi mới hợp. Việc thôn tính nhau trong âm nhạc phụ thuộc vào sức mạnh và bản năng của người nghệ sĩ. Đưa tính toán vào nghệ thuật sẽ không bao giờ có sức thuyết phục. Nghệ thuật phải trong lành, có tâm hướng thiện.

Tôi thấy chị Thanh Lam làm được điều ấy, những bài chị Lam đã hát, không ai hát lại được. Độ phủ sóng của chị lên tác phẩm rất lớn. Tôi không dám hát lại những bài của Thanh Lam, nhất là những bài nhạc sĩ viết riêng cho chị Lam thì đừng dại mà hát lại.

* “Hát để không ai hát lại ngang ngửa được”- có bao giờ điều đó là mục đích khi chị chọn giải pháp cho các sản phẩm âm nhạc mình thực hiện?

– Nếu đặt ra từ đầu như thế là thua ngay, vì nó đầy toan tính. Bắt đầu với sự trong sáng hoàn toàn luôn là giải pháp tốt nhất. Khi làm, tôi chỉ nghĩ một cách rất chủ quan, “đây là đáp án tốt nhất cho bài toán này”.

Quỳnh Tun (thực hiện)